Tìm hiểu nghề đan võng ngô đồng Cù Lao Chàm

Từ xa xưa, võng ngô đồng nức tiếng gần xa, như là một dấu ấn văn hóa của xứ đảo mà bất kỳ ai khi đến Cù Lao Chàm cũng muốn tìm hiểu. Nghề đan võng Ngô Đồng được xem như một nghề thủ công đặc trưng, biểu hiện cho nét sống văn hóa độc đáo cửa người dân vùng xã đảo Cù Lao.

Hơn 300 năm trước, cư dân Cù Lao Chàm, Hội An đã dùng thân cây ngô đồng tước mỏng, se sợi và đan thành những chiếc võng để sử dụng, vì nằm võng ngô đồng mềm mại, mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát.

Sử dụng cây ngô đồng để làm võng, nhiều người cao tuổi kể lại những người phụ nữ sống ở Cù Lao Chàm đều biết đan võng cây ngô đồng. Còn ai là tổ nghề người đầu tiên biết đan võng sống vào thời điểm nào, có công việc phổ biến việc đan võng ngô đồng thì chưa có tên cụ thể.

Nghề đan võng Ngô Đồng nét văn hóa độc đáo cửa người dân vùng xã đảo Cù Lao.

Nguyên liệu duy nhất để làm võng ngô đồng đó là vỏ của thân cây ngô đồng chỉ mọc ở trên những mỏm núi cao hay vách đá cheo leo. Mặc cho gió to, bão lớn, rễ cây vẫn bám chặt vào đá, thân cây luôn dẻo dai, vươn thẳng mình như thách thức với sự khắc nghiệt của đại dương. Có lẻ vì sức sống mãnh liệt ấy mà những chiếc võng làm từ cây ngô đồng cũng có một tác dụng đặc biệt: trị phong. Nhiều người mắc bệnh phong, chân tay ghẻ lở khi nằm lên chiếc võng đan bằng thân cây ngô đồng thì cảm thấy như phong đã bị võng hút hết, cơ thể dần dần tươi tắn, khỏe mạnh hơn. Ngô đồng còn là một loài cây đẹp và không kém phần lãng mạn. Khoảng từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9, khi gió đảo đã trút đi hết những chiếc lá cuối cùng để lại trơ trọi cành, cũng là lúc cây đâm chồi, nở rực một màu hoa đỏ tràn ngập Cù Lao.

Hoa ngô đồng rở đỏ rực cả một góc trời

Theo người dân thì sự sinh trưởng của cây ngô đồng khá tự nhiên, do hạt của quả già rụng xuống đất rồi mọc lên tuy nhiên cây ngô đồng dùng để đan đó là vỏ, tốt nhất là to bằng cầm tay của người lớn (Chu vi khoảng 20 đến 30cm bán kính từ 3 đến 5cm)

Cây ngô đồng được nhiều người làm võng đốn, phổ biến ở lưng chừng rừng Xóm Cấm rừng, Bãi Làng rừng bãi Hương. Người ta thường chọn những cây tự nhiên thẳng hoặc những cây thẳng mọc lên từ chồi do trước đây thân cây đã bị chặt phá một lần.

Sau khi đốn cây, Người ta chọn một mõm đá có ở xung quanh để đập, chỉ dùng bằng tay nắm một đầu còn tay giơ cao cây còn lại rồi đập xuống đá cho vỏ bị nứt ra, đập hai đến ba lần sau đó dung chân giữ và lấy tay tách từng mảnh theo chiều dọc tức võ ngô đồng theo chiều từ trên xuống.

Một thân cây như vậy được khoảng ba mãng võ, thân cây ngô đồng có màu trắng vì thân cây này còn non nên người ta không dùng làm gỗ. Ngoài ra có người bó về làm củi, còn vỏ ngô đồng được bó thành một bó riêng, để có đủ một bó vỏ ngô đồng người ngư dân Cù Lao Chàm phải đi suốt một buổi.

Để có sợi dùng đan võng người ta mang vỏ cây ngô đồng ngâm nước ở các khe suối nước gần nhà, sau đó bỏ vào thau giặt chung với xà phòng cho sạch, rồi đem phơi một nắng cho khô và bó thành từng bó nhỏ để khô ráo để dùng khi đan võng.

Nghề đan võng khó và phức tạp hơn đan lưới, rổ hay thúng rất nhiều. Nhiều người đan được võng, chắc chắn sẽ đan lưới, rổ hoặc thúng rất dễ dàng. Nhưng biết đan những loại đó thì chưa chắc đã đan được võng. Đan võng rất khó, nó đòi hỏi sự khéo léo, tỉ mỉ, kiên trì và quan trọng hơn cả là tình yêu chất chứa trong từng đường se, múi đan. Người đan phải miệt mài ngồi nhiều giờ liền mỗi ngày, cẩn thận se lại thành những múi, rồi bện lại thành nhiều đốt. Khi đan võng tuyệt đối không được đan lỗi, vì khi đã bị lỗi thì không gỡ ra được nữa.

Du khách thích thú khi được tận mắt tìm hiểu nghề đan võng

Muốn đan võng thì đầu tiên phải biết cách se dây cho đều, nếu không đều dây nhỏ, dây to thì sẽ bị leo dây. Khi se dây thành thạo thì mới đan đầu võng, đan múi, rồi đan bìa. Một cái võng ngô đồng gồm có hai đầu võng. Công đoạn khó nhất là đan đầu võng thứ nhất. Bởi từ một sợi dây ngô đồng, phải cẩn thận thắt được một múi đầu tiên, từ đó sẽ đan dễ hơn vì đã có điểm “cự”. Còn đầu võng thứ hai dễ hơn vì chỉ cần để dư múi ra rồi thắt con rít. Người đan phải cẩn thận se lại thành những múi, rồi bện lại thành nhiều đốt. Để cột được đầu võng, người thợ phải đan chiều dài khoảng mười mấy múi lẻ, không được để múi chẵn vì sẽ không có cái tì dư ra để cột thành đầu võng. Mỗi chiếc võng ngô đồng kỳ công, tùy vào võng tư (khoảng cách giữa 2 múi là 4 dây), hay võng sáu (6 dây). Đan xong một cái võng phải mất gần hai tháng ròng rã liên tục.

Người dân thường đan hai loại võng là võng bốn và võng sáu. Võng bốn tức khoảng cách giữa hai múi là 4 dây, còn võng sáu là 6 dây. Võng sáu có chiều ngang và chiều dài lớn hơn võng bốn. Một cái võng bốn có giá khoảng 2,5 triệu đồng. Trong khi đó, võng sáu khoảng hơn 3 triệu. Võng đan chủ yếu bán cho khách du lịch Cù Lao Chàm. Đôi lúc muốn mua cũng khó vì không phải lúc nào trên đảo cũng có võng đan sẵn, có khi phải đặt trước hàng tháng trời. Những chiếc võng ngô đồng được khách mua không chỉ vì nhu cầu sử dụng mà đó là một thú vui muốn tìm một nét văn hóa mộc mạc, dân dã của vùng đất này. Khác với các loại võng khác, võng ngô đồng cực bền lên đến 15-20 năm và khi nằm cảm giác rất dễ chịu.

Có thể bạn sẽ thích

Nghề đan võng ngô đồng Cù Lao Chàmnghề truyền thống Cù Lao Chàmvăn hóa Cù Lao ChàmVõng ngô đồng Cù Lao Chàm

TOUR DU LỊCH CÙ LAO CHÀM 1 NGÀY

Tour Ghép Cù Lao Chàm 1 ngày

Tour Ghép Cù Lao Chàm 1 ngày

Được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới vào...

Từ: 600,000VNĐ/ khách

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Đà Nẵng

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Đà Nẵng

Những bãi biển sạch và hải sải tươi ngon khiến Cù Lao Chàm...

Từ: 700,000VNĐ/ khách

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Hội An

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Hội An

Cù Lao Chàm, cụm đảo hoang sơ thuộc TP Hội An (Quảng Nam) cách...

Từ: 650,000VNĐ/ khách

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Cảng Cửa Đại

Tour Cù Lao Chàm 1 ngày đón tại Cảng Cửa Đại

Cù Lao Chàm là một cụm đảo thuộc biển Cửa Đại, thành phố...

Từ: 600,000VNĐ/ khách

© 2014 Cu Lao Cham Tour, All rights reserved